Φωνολογικές διαταραχές

preschool 378-0111

Φωνολογικές διαταραχές

 Πολλά παιδιά προσχολικής ηλικίας δε μιλούν καθαρά και ενώ οι γονείς τους συχνά καταλαβαίνουν τις λέξεις που λένε, όμως άνθρωποι που δε συναναστρέφονται συχνά μαζί τους δε μπορούν να τα κατανοήσουν. Οι εκπαιδευτικοί στο νηπιαγωγείο ή οι παιδαγωγοί στον παιδικό σταθμό πολλές φορές είναι αυτοί που θα επισημάνουν στους γονείς δυσκολία στην επικοινωνία, έλλειψη κοινωνικότητας ή προβλήματα συμπεριφοράς. Τι συμβαίνει λοιπόν σε αυτές τις περιπτώσεις;

Μια δυσκολία στην ομιλία μπορεί να οφείλεται σε πολλούς παράγοντες. Αν δεν υπάρχουν οργανικά προβλήματα είναι πολύ πιθανό η δυσνόητη, απλοποιημένη, ανώριμη και μη καθαρή ομιλία να οφείλεται σε μια εξελικτική ανωριμότητα ή διαταραχή του φωνολογικού συστήματος την οποία μπορεί να εντοπίσει ο λογοθεραπευτής.

Το φωνολογικό σύστημα αποτελεί μέρος του γλωσσικού συστήματος και περιλαμβάνει τους ήχους (φθόγγους) οργανωμένους και ταξινομημένους σε λέξεις με βάση συγκεκριμένους κανόνες. Το παιδί που αναπτύσσεται ακούει τις λέξεις από το περιβάλλον και με αυτόν τον τρόπο ενεργοποιεί και αναπτύσσει το δικό του φωνολογικό σύστημα. Δε μπορεί όμως να πει τις λέξεις όπως οι ενήλικοι, ίσως λόγω νευροφυσιολογικών περιορισμών. Γι’ αυτό απλοποιεί τις λέξεις του με συστημικό τρόπο εφαρμόζοντας συγκεκριμένες διαδικασίες απλοποίησης. Για παράδειγμα λέει «τάτα» αντί «πατάτα» επειδή του είναι πιο εύκολο να πει το τμήμα της λέξης που τονίζεται κόβοντας την πρώτη μη τονιζόμενη συλλαβή κάνοντας παράλληλα τη λέξη από τρισύλλαβη δισύλλαβη και επομένως πιο εύκολη. Όλα τα παιδιά σε κάποιες φάσεις εξέλιξης της ομιλίας τους απλοποιούν συστηματικά τις λέξεις με κάποιες διαδικασίες απλοποίησης. Μεγαλώνοντας όμως, μειώνουν σταδιακά τις διαδικασίες απλοποίησης που χρησιμοποιούν και καταλήγουν να μιλούν απολύτως καθαρά όπως οι ενήλικοι.

Όταν ένα παιδί χρησιμοποιεί μία διαδικασία απλοποίησης τη στιγμή που θα έπρεπε να είχε ήδη σταματήσει να το κάνει αρκετό καιρό πριν, σημαίνει ότι υπάρχει πρόβλημα. Ο λογοθεραπευτής αποκλείει άλλες πιθανές διαταραχές του λόγου και αξιολογεί τη Φωνητική και Φωνολογική εξέλιξη του παιδιού καταγράφοντας τις απλοποιήσεις που κάνει στην ομιλία του. Από το είδος των απλοποιήσεων προσδιορίζει την ηλικία φωνολογικής ανάπτυξης και παρεμβαίνει όταν αυτή δε συμβαδίζει με τη χρονολογική του ηλικία ή εάν οι απλοποιήσεις που κάνει είναι άτυπες και ιδιοσυγκρατικές, δηλαδή δεν παρατηρούνται στη φωνολογική εξέλιξη άλλων παιδιών.

Οι φωνολογικές διαταραχές μπορεί να συνυπάρχουν με άλλες διαταραχές στο λόγο και την ομιλία . Συχνά η αργή εξέλιξη στην ομιλία συνυπάρχει με αργή εξέλιξη του λόγου που εκδηλώνεται με δυσκολίες στην έκφραση ή και την κατανόηση του λόγου. Η διάγνωση και θεραπεία από εξειδικευμένο επιστήμονα εξασφαλίζει την ορθότητα της διάγνωσης και την αποτελεσματικότητα της θεραπευτικής παρέμβασης.

 


Πώς εκδηλώνεται η φωνολογική διαταραχή;

Η φωνολογική διαταραχή είναι πιο συχνή στα αγόρια. Περίπου το 3% των παιδιών προσχολικής ηλικίας και το 2% των παιδιών σχολικής ηλικίας 6-7 ετών παρουσιάζουν φωνολογική διαταραχή. Από την ηλικία των 17 ετών μόνο το 0.5% του πληθυσμού εμφανίζει φωνολογική διαταραχή. Οι εξελικτικές φωνολογικές διαταραχές μπορεί να εμφανιστούν σε συνδυασμό με άλλες διαταραχές της επικοινωνίας, όπως ο τραυλισμός, η ειδική γλωσσική διαταραχή ή απραξία του λόγου.

Η φωνολογική διαταραχή εκδηλώνεται με :

Πτώσεις συλλαβών (π.χ. νάνα αντί μπανάνα)

Αναδιπλασιασμους (π.χ. μπαμπάνα αντί μπανάνα)

Αρμονίες (π.χ. λουλούρι αντί κουλούρι)

Απλοποιήσεις συμπλεγμάτων (π.χ. Πέτος αντί Πέτρος)

Μεταθέσεις και μετακινήσεις (π.χ. καπέτο αντί πακέτο)

Οι αιτίες των φωνολογικών διαταραχών μπορεί να είναι:

Δυσκολία στην ακουστική αντίληψη (ποιοτικά) και στην διαφοροποίηση ήχων, το παιδί δεν μπορεί να διακρίνει δύο ήχους που μοιάζουν μεταξύ τους.

Δυσκολία στην αντίληψη και οργάνωση του χρόνου.

Κινητικές δυσκολίες.

Ελλιπής ακουστική μνήμη.

Ελλιπή περιβαλλοντικά ερεθίσματα.

Η έγκαιρη διάγνωση και αποκατάσταση των φωνολογικών διαταραχών αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την περαιτέρω πορεία του παιδιού και αποφυγή άλλων δυσκολιών.


Χαμηλή αυτοεκτίμηση και προβλήματα στις διαπροσωπικές σχέσεις.

Η κακή ποιότητα ομιλίας θέτει πολλές φορές το παιδί στη δυσάρεστη κατάσταση να μη γίνεται κατανοητό από τους γύρω του. Οι συμμαθητές τους μπορεί να το κοροϊδεύουν για την αδυναμία του να μιλήσει σωστά ή ακόμη και να το απομονώνουν όταν δυσκολεύονται να επικοινωνήσουν μαζί του. Αυτού του είδους οι εμπειρίες έχουν συνήθως αρνητικές επιπτώσεις τόσο στην εμπιστοσύνη του παιδιού στην ικανότητα επικοινωνίας του όσο και στις διαπροσωπικές του σχέσεις και στην αυτοεκτίμησή του γενικότερα.


Προβλήματα συμπεριφοράς.

 Τα παιδιά με προβλήματα στην ομιλία, λόγω της αδυναμίας τους να εκφραστούν λεκτικά και να επικοινωνήσουν αποτελεσματικά με τους άλλους, συχνά εμφανίζουν προκλητική και αντιδραστική συμπεριφορά, ακόμη και επιθετικότητα. Στον αντίποδα αυτής της συμπεριφοράς μπορεί ένα παιδί να κλειστεί στον εαυτό του και να απομονωθεί από το κοινωνικό του περιβάλλον.


 Εμφάνιση μαθησιακών δυσκολιών στο δημοτικό σχολείο.

 Με την είσοδο του παιδιού στο δημοτικό ή φωνολογική διαταραχή αντικατοπτρίζεται και στο γραπτό λόγο, όπου το παιδί αποκωδικοποιεί τη λέξη λανθασμένα και τη γράφει όπως την προφέρει. Έτσι συχνά εμφανίζονται μαθησιακές δυσκολίες, οι οποίες δυσχεραίνουν τη σχολική του επίδοση και απαιτούν χρόνο και εκπαίδευση για να αποκατασταθούν.

Ο σκοπός της λογοθεραπείας είναι μέσα από συγκεκριμένες τεχνικές και μεθόδους να εκμαιεύσει το φθόγγο που υπολείπεται, να εξασκήσει και στη συνέχεια να αυτοματοποιήσει εκείνες τις κινήσεις του συστήματος ομιλίας, οι οποίες υπό φυσιολογικές συνθήκες γίνονται υποσυνείδητα, όπως και στη βελτίωση της ακουστικής διάκρισης των φθόγγων για τη γρηγορότερη κατανόηση και σωστότερη αναπαραγωγή τους.

Share

Login Form