Φωνολογικές διαταραχές

preschool 378-0111

Φωνολογικές διαταραχές

 Πολλά παιδιά προσχολικής ηλικίας δε μιλούν καθαρά και ενώ οι γονείς τους συχνά καταλαβαίνουν τις λέξεις που λένε, όμως άνθρωποι που δε συναναστρέφονται συχνά μαζί τους δε μπορούν να τα κατανοήσουν. Οι εκπαιδευτικοί στο νηπιαγωγείο ή οι παιδαγωγοί στον παιδικό σταθμό πολλές φορές είναι αυτοί που θα επισημάνουν στους γονείς δυσκολία στην επικοινωνία, έλλειψη κοινωνικότητας ή προβλήματα συμπεριφοράς. Τι συμβαίνει λοιπόν σε αυτές τις περιπτώσεις;

Μια δυσκολία στην ομιλία μπορεί να οφείλεται σε πολλούς παράγοντες. Αν δεν υπάρχουν οργανικά προβλήματα είναι πολύ πιθανό η δυσνόητη, απλοποιημένη, ανώριμη και μη καθαρή ομιλία να οφείλεται σε μια εξελικτική ανωριμότητα ή διαταραχή του φωνολογικού συστήματος την οποία μπορεί να εντοπίσει ο λογοθεραπευτής.

Το φωνολογικό σύστημα αποτελεί μέρος του γλωσσικού συστήματος και περιλαμβάνει τους ήχους (φθόγγους) οργανωμένους και ταξινομημένους σε λέξεις με βάση συγκεκριμένους κανόνες. Το παιδί που αναπτύσσεται ακούει τις λέξεις από το περιβάλλον και με αυτόν τον τρόπο ενεργοποιεί και αναπτύσσει το δικό του φωνολογικό σύστημα. Δε μπορεί όμως να πει τις λέξεις όπως οι ενήλικοι, ίσως λόγω νευροφυσιολογικών περιορισμών. Γι’ αυτό απλοποιεί τις λέξεις του με συστημικό τρόπο εφαρμόζοντας συγκεκριμένες διαδικασίες απλοποίησης. Για παράδειγμα λέει «τάτα» αντί «πατάτα» επειδή του είναι πιο εύκολο να πει το τμήμα της λέξης που τονίζεται κόβοντας την πρώτη μη τονιζόμενη συλλαβή κάνοντας παράλληλα τη λέξη από τρισύλλαβη δισύλλαβη και επομένως πιο εύκολη. Όλα τα παιδιά σε κάποιες φάσεις εξέλιξης της ομιλίας τους απλοποιούν συστηματικά τις λέξεις με κάποιες διαδικασίες απλοποίησης. Μεγαλώνοντας όμως, μειώνουν σταδιακά τις διαδικασίες απλοποίησης που χρησιμοποιούν και καταλήγουν να μιλούν απολύτως καθαρά όπως οι ενήλικοι.

Όταν ένα παιδί χρησιμοποιεί μία διαδικασία απλοποίησης τη στιγμή που θα έπρεπε να είχε ήδη σταματήσει να το κάνει αρκετό καιρό πριν, σημαίνει ότι υπάρχει πρόβλημα. Ο λογοθεραπευτής αποκλείει άλλες πιθανές διαταραχές του λόγου και αξιολογεί τη Φωνητική και Φωνολογική εξέλιξη του παιδιού καταγράφοντας τις απλοποιήσεις που κάνει στην ομιλία του. Από το είδος των απλοποιήσεων προσδιορίζει την ηλικία φωνολογικής ανάπτυξης και παρεμβαίνει όταν αυτή δε συμβαδίζει με τη χρονολογική του ηλικία ή εάν οι απλοποιήσεις που κάνει είναι άτυπες και ιδιοσυγκρατικές, δηλαδή δεν παρατηρούνται στη φωνολογική εξέλιξη άλλων παιδιών.

Οι φωνολογικές διαταραχές μπορεί να συνυπάρχουν με άλλες διαταραχές στο λόγο και την ομιλία . Συχνά η αργή εξέλιξη στην ομιλία συνυπάρχει με αργή εξέλιξη του λόγου που εκδηλώνεται με δυσκολίες στην έκφραση ή και την κατανόηση του λόγου. Η διάγνωση και θεραπεία από εξειδικευμένο επιστήμονα εξασφαλίζει την ορθότητα της διάγνωσης και την αποτελεσματικότητα της θεραπευτικής παρέμβασης.

 


Πώς εκδηλώνεται η φωνολογική διαταραχή;

Η φωνολογική διαταραχή είναι πιο συχνή στα αγόρια. Περίπου το 3% των παιδιών προσχολικής ηλικίας και το 2% των παιδιών σχολικής ηλικίας 6-7 ετών παρουσιάζουν φωνολογική διαταραχή. Από την ηλικία των 17 ετών μόνο το 0.5% του πληθυσμού εμφανίζει φωνολογική διαταραχή. Οι εξελικτικές φωνολογικές διαταραχές μπορεί να εμφανιστούν σε συνδυασμό με άλλες διαταραχές της επικοινωνίας, όπως ο τραυλισμός, η ειδική γλωσσική διαταραχή ή απραξία του λόγου.

Η φωνολογική διαταραχή εκδηλώνεται με :

Πτώσεις συλλαβών (π.χ. νάνα αντί μπανάνα)

Αναδιπλασιασμους (π.χ. μπαμπάνα αντί μπανάνα)

Αρμονίες (π.χ. λουλούρι αντί κουλούρι)

Απλοποιήσεις συμπλεγμάτων (π.χ. Πέτος αντί Πέτρος)

Μεταθέσεις και μετακινήσεις (π.χ. καπέτο αντί πακέτο)

Οι αιτίες των φωνολογικών διαταραχών μπορεί να είναι:

Δυσκολία στην ακουστική αντίληψη (ποιοτικά) και στην διαφοροποίηση ήχων, το παιδί δεν μπορεί να διακρίνει δύο ήχους που μοιάζουν μεταξύ τους.

Δυσκολία στην αντίληψη και οργάνωση του χρόνου.

Κινητικές δυσκολίες.

Ελλιπής ακουστική μνήμη.

Ελλιπή περιβαλλοντικά ερεθίσματα.

Η έγκαιρη διάγνωση και αποκατάσταση των φωνολογικών διαταραχών αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την περαιτέρω πορεία του παιδιού και αποφυγή άλλων δυσκολιών.


Χαμηλή αυτοεκτίμηση και προβλήματα στις διαπροσωπικές σχέσεις.

Η κακή ποιότητα ομιλίας θέτει πολλές φορές το παιδί στη δυσάρεστη κατάσταση να μη γίνεται κατανοητό από τους γύρω του. Οι συμμαθητές τους μπορεί να το κοροϊδεύουν για την αδυναμία του να μιλήσει σωστά ή ακόμη και να το απομονώνουν όταν δυσκολεύονται να επικοινωνήσουν μαζί του. Αυτού του είδους οι εμπειρίες έχουν συνήθως αρνητικές επιπτώσεις τόσο στην εμπιστοσύνη του παιδιού στην ικανότητα επικοινωνίας του όσο και στις διαπροσωπικές του σχέσεις και στην αυτοεκτίμησή του γενικότερα.


Προβλήματα συμπεριφοράς.

 Τα παιδιά με προβλήματα στην ομιλία, λόγω της αδυναμίας τους να εκφραστούν λεκτικά και να επικοινωνήσουν αποτελεσματικά με τους άλλους, συχνά εμφανίζουν προκλητική και αντιδραστική συμπεριφορά, ακόμη και επιθετικότητα. Στον αντίποδα αυτής της συμπεριφοράς μπορεί ένα παιδί να κλειστεί στον εαυτό του και να απομονωθεί από το κοινωνικό του περιβάλλον.


 Εμφάνιση μαθησιακών δυσκολιών στο δημοτικό σχολείο.

 Με την είσοδο του παιδιού στο δημοτικό ή φωνολογική διαταραχή αντικατοπτρίζεται και στο γραπτό λόγο, όπου το παιδί αποκωδικοποιεί τη λέξη λανθασμένα και τη γράφει όπως την προφέρει. Έτσι συχνά εμφανίζονται μαθησιακές δυσκολίες, οι οποίες δυσχεραίνουν τη σχολική του επίδοση και απαιτούν χρόνο και εκπαίδευση για να αποκατασταθούν.

Ο σκοπός της λογοθεραπείας είναι μέσα από συγκεκριμένες τεχνικές και μεθόδους να εκμαιεύσει το φθόγγο που υπολείπεται, να εξασκήσει και στη συνέχεια να αυτοματοποιήσει εκείνες τις κινήσεις του συστήματος ομιλίας, οι οποίες υπό φυσιολογικές συνθήκες γίνονται υποσυνείδητα, όπως και στη βελτίωση της ακουστικής διάκρισης των φθόγγων για τη γρηγορότερη κατανόηση και σωστότερη αναπαραγωγή τους.

Τραυλισμός

 Ο τραυλισμός είναι μια δυσκολία στη ροή της ομιλίας. Αποτελεί μία σύνθετη διαταραχή που συνήθως χαρακτηρίζεται από διακοπτόμενη ροή ομιλίας λόγω επαναλαμβανόμενων κολλημάτων, επαναλήψεων ή επιμηκύνσεων ήχων στην αρχή ή τη μέση της λέξης. Συχνά συνοδεύονται από αντανακλαστικές συσπάσεις του προσώπου ή του σώματος και σε ορισμένες περιπτώσεις από απώλεια βλεμματικής επαφής και απώλεια ελέγχου του ρυθμού της αναπνοής. Τα λεκτικά συμπτώματα συσχετίζονται με αρνητικά συναισθήματα όπως είναι ο φόβος για λεκτική επικοινωνία ή ένα αίσθημα επικοινωνιακής ανεπάρκειας και ανασφάλειας και με συμπεριφορές αποφυγής όπως είναι η αποφυγή λέξεων, προσώπων, ή επικοινωνιακών περιστάσεων. Στα παιδιά σχολικής ηλικίας και στους ενηλίκους εμφανίζεται με συχνότητα 1% του συνολικού πληθυσμού ενώ το ποσοστό των παιδιών προσχολικής ηλικίας που για κάποιο διάστημα της ζωής τους εμφάνισαν δυσκολίες ροής αγγίζει το 5%. Είναι 3 φορές συχνότερος σε οικογένειες με ανάλογο κληρονομικό ιστορικό και 4 φορές συχνότερος στα αγόρια από ότι στα κορίτσια.


Το πρόγραμμα Lidcombe

Το πρόγραμμα Lidcombe* το παρακολουθεί ο γονιός μαζί με το παιδί του. Έτσι ο γονιός παρατηρεί προσεκτικά την ομιλία του παιδιού του σε διαφορετικές χρονικές στιγμές και του δείχνει πώς να μιλάει χωρίς να τραυλίζει. Η θεραπεία μπορεί να προσαρμοστεί ανάλογα με τις οικογενειακές και πολιτισμικές αξίες του καθενός. Οι επισκέψεις στο λογοθεραπευτή γίνονται μαζί με το γονιό. Ο λόγος που ο λογοθεραπευτής δουλεύει και με το γονιό έγκειται στο ότι θέλει να είναι σίγουρος για την πλήρη αποτελεσματικότητα της θεραπείας στο κάθε παιδί. Ένας ακόμη παράγοντας που επηρεάζει τη θετική έκβαση της θεραπείας είναι το ότι το παιδί πρέπει να περνάει καλά κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

lidcomb

LPTC

 *Ο Μιχαηλίδης Συμεών είναι πιστοποιημένος θεραπευτής του προγράμματος Lidcombe.

 


 Κάνετε τη θεραπεία μαζί με το παιδί σας.

Μετράτε τη σοβαρότητα του τραυλισμού κάθε μέρα, δίνοντάς της βαθμολογία από το 1 έως το 10, όπου 1=καθόλου τραυλισμός, 2=εξαιρετικά ήπιος τραυλισμός, 10=εξαιρετικά σοβαρός τραυλισμός.

Κατά τη διάρκεια του πρώτου σταδίου του προγράμματος εσείς και το παιδί σας θα βλέπετε το λογοθεραπευτή για μία ώρα την εβδομάδα μέχρι το σκορ της σοβαρότητας του τραυλισμού να φτάσει στο 1 (ή περιστασιακά στο 2).

Έρευνες έδειξαν πως, όταν η θεραπεία ακολουθείται κατά γράμμα, οι 11 εβδομάδες είναι ένα μέσο χρονικό διάστημα θεραπείας που απαιτείται για να ολοκληρωθεί το πρώτο στάδιο. Υπάρχουν ωστόσο και περιπτώσεις που απαιτείται περισσότερο χρονικό διάστημα. Κάποια παιδιά μπορεί να χρειαστούν μόνο λίγες εβδομάδες ενώ άλλα μπορεί να χρειαστούν περισσότερες από 22 εβδομάδες.

Κατά τη διάρκεια του δεύτερου σταδίου του προγράμματος ο αριθμός των θεραπειών που κάνετε και η συχνότητα των κλινικών επισκέψεων μειώνεται συστηματικά, υπό την προϋπόθεση πάντα η σοβαρότητα του τραυλισμού του παιδιού σας να παραμένει χαμηλή. Το δεύτερο στάδιο μπορεί να διαρκέσει μέχρι και ένα χρόνο. Είναι πολύ σημαντικό να ολοκληρωθούν και τα δύο στάδια.

 Πολλά παιδιά μεγάλωσαν τραυλίζοντας στην προσχολική ηλικία. Στο παρελθόν, αυτό οδήγησε τους επαγγελματίες στο να συμβουλεύουν τους γονείς να μην ανησυχούν για τον τραυλισμό και να μην αναζητούν θεραπεία. Ωστόσο είναι φυσιολογικό οι γονείς να ανησυχούν για τον τραυλισμό του παιδιού τους. Δυστυχώς δεν είναι δυνατόν να γνωρίζουμε αν το παιδί σας θα σταματήσει να τραυλίζει χωρίς θεραπεία, γι΄ αυτό συνιστάται να αναζητήσετε τη συμβουλή του λογοθεραπευτή όσο το δυνατόν συντομότερα από τη στιγμή που το παιδί σας θα αρχίσει να τραυλίζει.

           Ο λογοθεραπευτής μπορεί να προτείνει να περιμένετε για λίγο χρονικό διάστημα μήπως ο τραυλισμός εξαλειφθεί από μόνος του ειδάλλως θα προτείνει να αρχίσετε τη θεραπεία με το πρόγραμμα Lidcombe αμέσως. Άλλοι παράγοντες όπως το αν το παιδί σας αγχώνεται από τον τραυλισμό θα ληφθούν υπόψη όταν θα αποφασιστεί να αρχίσει η θεραπεία. Συνιστάται η θεραπεία να αρχίζει πριν το παιδί κλείσει τα 5 του χρόνια.


 Μέθοδος Palin PCI Θεραπεία Αλληλεπίδρασης Γονέα-Παιδιού

To Michael Palin Centre  στο Λονδίνο, είναι από τα πιο γνωστά εξειδικευμένα κέντρα για τον τραυλισμό στη Βρετανία. Η θεραπευτική ομάδα του κέντρου παρέχει εξειδικευμένες υπηρεσίες σε παιδιά και ενηλίκους με τραυλισμό καθώς και εκπαίδευση και εποπτεία λογοθεραπευτών.  Το Palin Parent-Child Interaction Therapy, είναι ένα πρόγραμμα θεραπείας για παιδιά προσχολικής ηλικίας που τραυλίζουν. Μαζί με το πρόγραμμα Lidcomb αποτελούν τις πιο διαδεδομένες δομημένες θεραπευτικές προσεγγίσεις για τα παιδιά προσχολικής ηλικίας.

Το πρόγραμμα καλύπτει θέματα αξιολόγησης και θεραπευτικής διαχείρισης παιδιών κάτω των 7 ετών αλλά το πρόγραμμα θα μπορούσε εν δυνάμει να εφαρμοστεί και σε παιδιά άνω των 7 ετών.

 *Ο Μιχαηλίδης Συμεών είναι πιστοποιημένος θεραπευτής του προγράμματος Palin PCI.

Μαθησιακές δυσκολίες

Μαθησιακές δυσκολίες

 

 Μαθησιακές δυσκολίες είναι οι ειδικές δυσκολίες που μπορεί να εμφανίζει ένα παιδί στην ανάγνωση, τη γραφή και τα μαθηματικά όταν οι επιδόσεις του είναι χαμηλότερες από τις αναμενόμενες σε σχέση με την ηλικία, το νοητικό επίπεδο και το επίπεδο της τάξης στην οποία φοιτά.

Οι ικανότητες της ομιλίας, της ακοής, της ανάγνωσης, της γραφής και της αριθμητικής από πολλές πλευρές συμπληρώνουν η μία την άλλη και επειδή «συνυπάρχουν» στις ίδιες εγκεφαλικές λειτουργίες είναι πιθανό ένα παιδί να παρουσιάζει ταυτόχρονα περισσότερες από μια μορφές διαταραχών μάθησης.

Το να μπορεί ένα παιδί να αρθρώνει σωστά όλα τα φωνήματα είναι προϋπόθεση για να αναπτύξει την γλωσσική του έκφραση (τον προφορικό λόγο). Οι δεξιότητες που θα αποκτήσει στον προφορικό λόγο είναι τα θεμέλια για να μάθει να γράφει και να διαβάζει. Έτσι αν το παιδί έχει μια οποιαδήποτε διαταραχή (είτε επικοινωνίας, με τη μη σωστή άρθρωση φωνημάτων, είτε εγκεφαλική) είναι πιθανό να εμφανίζει γνωστικές δυσλειτουργίες.

Οι μαθησιακές δυσκολίες χωρίζονται σε τέσσερις κατηγορίες:

  Διαταραχή της ανάγνωσης.

  Διαταραχή των μαθηματικών.

  Διαταραχή της γραπτής έκφρασης.

 Μαθησιακή διαταραχή μη προσδιοριζόμενη αλλιώς.

 

Οι μαθησιακές δυσκολίες φαίνεται να είναι αποτέλεσμα κάποιας νευρολογικής διαταραχής, η οποία συσχετίζεται με κληρονομικούς παράγοντες, αλλά αυτό δεν είναι δυνατό να ανιχνευθεί με τα μέσα που υπάρχουν σήμερα. Αυτό που πιθανόν κληρονομείται είναι τα ελλείμματα που αφορούν τον τρόπο λειτουργίας ορισμένων περιοχών του εγκεφάλου και ευθύνονται για τη δυσκολία των παιδιών στη διάκριση των ήχων και των γραπτών συμβόλων.

Ο εκπαιδευτικός είναι αυτός που μπορεί να εντοπίσει στην τάξη το παιδί που εμφανίζει μαθησιακές δυσκολίες και να το παραπέμψει σε κάποιο ειδικό για τη διάγνωση.

Τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες βιώνουν έντονα την αδυναμία τους να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του σχολείου ενώ ταυτόχρονα δεν μπορούν να καταλάβουν γιατί διαφέρουν από τα υπόλοιπα παιδιά στην τάξη. Έτσι οι καθημερινές εμπειρίες στο σχολείο μπορεί να οδηγήσουν σε εκδηλώσεις θυμού και ανυπακοής και σταδιακά είναι πιθανό να μειωθεί το κίνητρό τους για μάθηση όπως επίσης και το επίπεδο της αυτοεκτίμησής τους.

Είναι σύνηθες φαινόμενο τόσο οι γονείς όσο και οι δάσκαλοι να θεωρούν τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες «δύσκολα» διότι συχνά παρουσιάζουν πολύ περισσότερα προβλήματα συμπεριφοράς συγκριτικά με τα υπόλοιπα παιδιά. Τα περισσότερα από αυτά τα προβλήματα είναι η αντίδρασή τους στην αποτυχία και την αποστέρηση που βιώνουν. Αυτός είναι και ο λόγος που ίσως είναι λιγότερο δημοφιλή μεταξύ των συνομηλίκων τους και δημιουργούν αρνητικές εντυπώσεις στους άλλους.

Για την αντιμετώπιση των μαθησιακών δυσκολιών χρησιμοποιούνται τεχνικές οι οποίες επιτρέπουν στο παιδί:

  Να κατανοήσει τα αίτια των δυσκολιών του.

  Να έχει το ανάλογο κίνητρο για μάθηση.

  Να βιώνει συναισθήματα επιτυχίας.

 

Ο ειδικός προσδιορίζει το μαθησιακό επίπεδο στο οποίο το παιδί ανταποκρίνεται χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες και του προσφέρει συνεχή επιβράβευση για να γνωρίζει το παιδί πόσο αποτελεσματική είναι η προσπάθειά του. Οι απαιτήσεις του προγράμματος που ακολουθούνται αυξάνονται σταδιακά για να εξασφαλιστεί η επιτυχία του η οποία θα βοηθήσει στη βελτίωση της αυτοεκτίμησής του. Πολύ σημαντικό κομμάτι της διαδικασίας είναι η συνεργασία μεταξύ των ατόμων με τα οποία περνάει τις περισσότερες ώρες της μέρας του, δηλαδή οι γονείς και οι δάσκαλοί του.

Γενικά στις περιπτώσεις των μαθησιακών δυσκολιών το σημαντικότερο βήμα είναι η αναγνώριση της ύπαρξής τους. Δεν είναι σπάνιο φαινόμενο όταν ο εκπαιδευτικός ενημερώνει τους γονείς να θεωρούν την εκτίμησή του υπερβολική ή ακόμη και προσβλητική και να αγνοούν την πρότασή του για επίσκεψη στον ειδικό και διάγνωση. Όταν οι γονείς αποδέχονται το παιδί τους που έχει Μαθησιακές Δυσκολίες εστιάζουν στα θετικά σημεία και δεν ασχολούνται με τις αποτυχίες. Σε αντίθετη περίπτωση, προβάλλουν μη ρεαλιστικές απαιτήσεις που εμποδίζουν τη μέγιστη ανάπτυξη του παιδιού ή το υπερπροστατεύουν μειώνοντας υπερβολικά τις απαιτήσεις τους και λέγοντας υπερβολικά θετικά σχόλια.

Είναι γεγονός ότι αυτές οι δυσκολίες των παιδιών δεν μπορούν να αποκατασταθούν πλήρως, η εξέλιξή τους όμως είναι τόσο καλή στις μέρες μας που μπορεί να τα βοηθήσει να ανταποκρίνονται στο μέγιστο βαθμό που μπορούν. Γι’ αυτό αν έχετε την υποψία ότι το παιδί σας έχει κάποια μαθησιακή δυσκολία μη διστάσετε να απευθυνθείτε σε έναν ειδικό. Θα του δώσετε την ευκαιρία να ανταποκριθεί με ευχαρίστηση και αυτοπεποίθηση στα μαθήματά του και να ενταχθεί ισότιμα στο σχολικό του περιβάλλον με ότι αυτό συνεπάγεται.

 


Δυσλεξία

Η διαταραχή της ανάγνωσης ή αλλιώς δυσλεξία είναι μια μαθησιακή δυσκολία, πράγμα που σημαίνει πως εξαιτίας της καθυστερεί ή εμποδίζεται η εκμάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά που έχουν όλες τις ικανότητες και δυνατότητες για τις εργασίες αυτές. Είναι, δηλαδή, παιδιά με κανονική ή και ανώτερη νοημοσύνη χωρίς προβλήματα στην όραση ή την ακοή, τα οποία ζουν σε φυσιολογικά οικογενειακά-κοινωνικά περιβάλλοντα και φοιτούν σε οργανωμένα σχολεία.

Για να κατανοήσει κανείς τη φύση της δυσλεξίας πρέπει να γνωρίζει τα βασικά στάδια που ακολουθεί η εκμάθηση της ανάγνωσης. Η ανάγνωση βασίζεται στην κατανόηση της σχέσης μεταξύ των γραμμάτων και των ήχων της γλώσσας (φωνημάτων). Η διαδικασία της ανάγνωσης λοιπόν ακολουθεί τα εξής βήματα:

Το άτομο εστιάζει την προσοχή του στα γράμματα και ελέγχει τις κινήσεις των ματιών στο κείμενο.

Αντιστοιχεί κάθε γράμμα με τον ήχο του.

Κατανοεί το περιεχόμενο των λέξεων και τους γραμματικούς κανόνες.

Με βάσει την κατανόηση των λέξεων και των προτάσεων χτίζει ιδέες και παραστάσεις.

Έπειτα συγκρίνει τις καινούριες ιδέες και παραστάσεις με τις ήδη υπάρχουσες στη μνήμη.

Τέλος αποθηκεύει αυτές τις ιδέες στη μνήμη.

Το πιο κοινό χαρακτηριστικό της δυσλεξίας αφορά τη δυσκολία του παιδιού να αναγνωρίσει τους φθόγγους στις λέξεις που ακούει. Αυτή η δυσκολία είναι καθοριστικής σημασίας γιατί οι φωνολογικές δεξιότητες αποτελούν βασική προϋπόθεση για την εκμάθηση της ανάγνωσης.

Τυπικές δυσκολίες των παιδιών με δυσλεξία είναι:

  Αντιστρέφουν γράμματα-αριθμούς (π.χ. ε αντί για 3).

  Αντιμεταθέτουν ή παραλείπουν ή προσθέτουν γράμματα (ή συλλαβές) στην ίδια λέξη (πότι ή πι ή τοτόπι αντί για τόπι).

  Αντικαθιστούν λέξεις με άλλες παρεμφερούς σημασίας (διαβάζουν ή γράφουν κοντός αντί για χαμηλός).

  Καθρεφτική ανάγνωση ή γραφή (π.χ. εμ αντί για με).

  Κάνουν αδικαιολόγητα λάθη και έχουν δυσανάγνωστα γραπτά.

  Δυσκολεύονται να πίνακες, σειρές ονομάτων (π.χ. ημέρες της εβδομάδας, μήνες του χρόνου).

  Δυσκολεύονται να αντιγράψουν από τον πίνακα ή από σημειώσεις.

  Έχουν προβλήματα προσανατολισμού στο χώρο και στο χρόνο.

Ο δάσκαλος στο δημοτικό είναι αυτός που θα εντοπίσει το παιδί με δυσλεξία και θα το παραπέμψει σε κάποιο ειδικό για βοήθεια. Παρόλα αυτά μερικές φορές μπορεί να εντοπιστεί και σε παιδιά προσχολικής ηλικίας. Μερικά από τα συμπτώματα για την προσχολική ηλικία είναι τα εξής:

  Δε θυμάται που να βρει τα πράγματά του.

  Παίρνει λάθος κατεύθυνση.

  Δεν αναγνωρίζει κομμάτια του παζλ.

  Δεν ξεχωρίζει φυσιογνωμίες και εκφράσεις.

  Δεν αναγνωρίζει τις ανάγκες των άλλων.

  Δεν μπορεί να χωρίσει μια λέξη σε συλλαβές προφορικά.

  Δε θυμάται τραγούδια και ποιήματα.

  Δε θυμάται κανόνες ή νέες πληροφορίες.

Οι γονείς πάντα μπορούν να βοηθήσουν το δυσλεκτικό παιδί τους αλλά πολλοί δεν γνωρίζουν τον τρόπο. Παρακάτω ακολουθούν οι βασικοί άξονες γύρω από τους οποίους περιστρέφεται η βοήθεια που μπορεί να δοθεί από το σπίτι:

  Υποστηρίξτε το. Το παιδί χρειάζεται αγάπη και ενθάρρυνση για να αναπτύξει τις κλίσεις του και τα δυνατά του σημεία.

  Συζητήστε μαζί του. Πρέπει να του εξηγήσετε τι είναι η δυσλεξία και να του δώσετε να καταλάβει πως δεν είναι μια δική του αποτυχία.

  Δημιουργείστε κατάλληλο περιβάλλον στο σπίτι για τη μελέτη. Πρέπει να του παρέχετε ένα καθαρό, ήσυχο και οργανωμένο χώρο που θα μπορεί να μελετά. Επίσης πρέπει να είστε σε στενή επαφή με το δάσκαλό του στο σχολείο.

  Επιβραβεύστε το. Τα δυσλεκτικά παιδιά συνήθως νιώθουν άχρηστα γιατί δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις προσδοκίες των δασκάλων και των γονέων τους. Γι΄ αυτό είναι πολύ σημαντικό να επιβραβεύονται, έτσι δε θα χάσουν ποτέ την αυτοεκτίμησή τους.

Για να έχει βοήθεια στο σχολείο μιλήστε με τους εκπαιδευτικούς. Πιστεύουν και αυτοί ότι υπάρχει πρόβλημα; Ζητήστε τους τις εισηγήσεις τους για το τί μπορείτε να κάνετε όλοι μαζί γι’ αυτό. Είναι πολύ σημαντικό ο εκπαιδευτικός να είναι ενήμερος έτσι ώστε να υπάρξει μια συνεργασία μεταξύ σχολείου και σπιτιού για το καλό του παιδιού.

Γενικά σαν γονείς πρέπει να είστε θετικοί.

  Να το ενθαρρύνετε στα πράγματα που μπορεί να κάνει καλά.

  Μη του λέτε μόνο να προσπαθεί σκληρά.

  Μη κάνετε συγκρίσεις με άλλους στο σπίτι ή στο σχολείο.

  Να του διαβάζετε μεγαλόφωνα, άσχετα με την ηλικία του, και όσο πιο πολύ μπορείτε.

  Να το ενθαρρύνετε να προχωρά σιγά σιγά.

  Βρείτε χρόνο να παίξετε παιχνίδια, ιδιαίτερα αυτά που χρησιμοποιούν λέξεις. Το σπίτι πρέπει να είναι τόπος μάθησης και όχι τόπος θεραπευτικής διδασκαλίας.

Κάτι άλλο που χρειάζεται είναι να είστε επίμονοι:

  Δημιουργείστε καλές σχέσεις με τους εκπαιδευτικούς του παιδιού σας.

  Εγκαθιδρύστε ένα δίκτυο επικοινωνίας με το σχολείο και συνεχίστε το και αν έρθει κάποιος καινούριος εκπαιδευτικός πηγαίνετε να τον συναντήσετε.

Θα πρέπει να γνωρίζετε πως το παιδί σας θα έχει αρκετές απογοητεύσεις αλλά θα πρέπει να μάθει να τις αντιμετωπίζει χωρίς να το επηρεάζουν αρνητικά. Επιπλέον μπορεί να βοηθηθεί για να μάθει να τις αποφεύγει.

Καλό θα είναι επίσης να μάθετε τα δικαιώματά σας σαν γονείς και τα καθήκοντα των εκπαιδευτικών αρχών. Πάνω από όλα πρέπει να θυμάστε πως η ενθάρρυνσή σας, η υποστήριξή σας και η κατανόηση είναι πιο πολύτιμα από οποιαδήποτε εκπαίδευση μπορεί να κάνει ή να μην κάνει γι’ αυτό.

Να θυμάστε πως η μη διαγνωσμένη διαταραχή της ανάγνωσης μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλή αυτοεκτίμηση, υψηλό στρες, άτυπες συμπεριφορές και χαμηλές επιδόσεις.

Οι μαθητές με δυσλεξία επωφελούνται από την έγκαιρη διάγνωση, την κατάλληλη παρέμβαση και την στοχευμένη αποτελεσματική διδασκαλία. Αυτά θα τους επιτρέψουν να γίνουν επιτυχημένοι μαθητές, αποτελεσματικοί ερευνητές, άτομα με αυτοπεποίθηση και υπεύθυνοι πολίτες.

 

 

 


 

Πρώτη Δημοτικού

 

            Η πρώτη Δημοτικού είναι η πιο κρίσιμη περίοδος στην εκπαιδευτική ζωή του παιδιού καθώς μπαίνουν τα θεμέλια για τη σχολική/εκπαιδευτική ζωή του και αυτό είναι κάτι που προκαλεί αρκετό άγχος στους γονείς.

Καθώς ένας ενήλικας μπορεί να ελέγξει τα συναισθήματά του περισσότερο από ένα εξάχρονο παιδί, είναι αυτός που πρέπει να το επηρεάσει θετικά χωρίς να του μεταδίδει το οποιοδήποτε άγχος ή ανησυχία τον διακατέχει.

Τα παιδιά ήδη από τη φοίτησή τους στο νηπιαγωγείο γνωρίζουν πως μπορούν να συνεργαστούν και να πειθαρχήσουν στο σχολικό περιβάλλον. Δεν πρέπει να ξεχνάμε και τη «δουλειά» που έχει κάνει ο κάθε γονιός στο σπίτι με το παιδί του. Ο σεβασμός στους άλλους καθώς και η κοινωνικότητά του θα το βοηθήσουν να προσαρμοστεί στο νέο περιβάλλον.        

Η προετοιμασία για τη φοίτηση στο «μεγάλο σχολείο» μπορεί να αρχίσει το καλοκαίρι. Συζητήστε μαζί του και αναφέρετε πόσο περήφανοι είστε που μεγάλωσε και θα πάει στο «μεγάλο σχολείο», ζητήστε να σας εκφράσει τα συναισθήματά του για την πρώτη μέρα στο σχολείο και καθησυχάστε τις όποιες ανησυχίες του, περπατήστε έξω από το σχολείο, πηγαίνετε μαζί στην αγορά και ψωνίστε τα απαραίτητα, μιλήστε του για το ρόλο της δασκάλας και εξηγήστε του πως θα είναι διαδικαστικά η πρώτη μέρα.

           Το Νηπιαγωγείο που είναι το πρώτο σκαλί της εκπαίδευσης βοηθάει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά, νοητικά και κοινωνικά και ταυτόχρονα να αναπτύξουν και να εξελίξουν κάποιες βασικές δεξιότητες και ικανότητες. Φεύγοντας από το Νηπιαγωγείο το παιδί έχει μάθει πολλά που θα του χρησιμεύσουν στην επόμενη εκπαιδευτική βαθμίδα και όχι μόνο, κάποια από αυτά είναι τα εξής:

  Να κατανοεί, να περιγράφει, να εξηγεί/ερμηνεύει κατάλληλες για την ηλικία του ιστορίες.

  Να γνωρίζει τους κανόνες ανάγνωσης (π.χ. διαβάζουμε από τα αριστερά προς τα δεξιά και από πάνω προς τα κάτω).

  Να αναγνωρίζει οικεία γράμματα ή και λέξεις στο περιβάλλον.

  Να εντοπίζει τον τίτλο και τον συγγραφέα ενός βιβλίου.

  Να κρατά το μολύβι/στυλό/κιμωλία με σωστό τρόπο έχοντας τη σωστή στάση σώματος.

  Να γράφει το όνομά του με πεζά και κεφαλαία γράμματα.

  Να μετρά χρησιμοποιώντας αυθαίρετες ή συμβατικές μονάδες μέτρησης (π.χ. μετρά την απόσταση από το κρεβάτι του στην πόρτα με πατούσες/βήματα, να μετρά ονοματίζοντας τους αριθμούς πόσα μπαλόνια έχει).

  Να κατανοεί απλές χωροχρονικές σχέσεις (π.χ. πάνω-κάτω, χθες/σήμερα/αύριο).

  Να αναγνωρίζει και να ονοματίζει τα βασικά σχήματα και χρώματα.

  Να αναπαριστά γεγονότα με χρονική ακολουθία (π.χ. να μπορεί να αφηγηθεί γεγονότα με τη σειρά που συνέβησαν)

  Να περιγράφει μεταβολές του καιρού και άλλα μετεωρολογικά φαινόμενα.

  Να κόβει και να ζωγραφίζει εντός ορίων.

Μια από τις μεγάλες διαφορές του Νηπιαγωγείου από το Δημοτικό είναι ότι στο δεύτερο, το παιδί πρέπει να μελετήσει στο σπίτι. Με δεδομένο ότι για πρώτη φορά μένει τόσες ώρες στο σχολείο, πράγμα που σημαίνει πως κουράζεται περισσότερο, η μελέτη στο σπίτι για πολλούς γονείς αποτελεί θέμα για προβληματισμό και πηγή άγχους. Με τις παρακάτω πρακτικές ιδέες η μελέτη μπορεί να γίνει πιο εύκολη, ευχάριστη και οργανωμένη διαδικασία τόσο για το παιδί όσο και για το γονιό.

  Να υπάρχουν κοντά, οργανωμένα όλα τα υλικά που θα χρειαστούν.

  Να είστε ευέλικτοι ως προς το χώρο μελέτης του παιδιού. Ρωτήστε το παιδί που του αρέσει να διαβάζει.

  Απομακρύνετε ότι δεν σχετίζεται με την παρούσα εργασία.

  Χρησιμοποιήστε ένα πλάνο μελέτης.

  Φτιάξτε ένα πρόγραμμα μελέτης καθορίζοντας μαζί με το παιδί συγκεκριμένη ώρα για μελέτη.

  Αποφύγετε την απότομη μετάβαση από το παιχνίδι στη μελέτη.

  Βάλτε τις εργασίες σε σειρά. Όταν το παιδί έχει πολλές εργασίες να ξεκινά από τις εύκολες για να αποκτά αυτοπεποίθηση.

  Κάντε διαλείμματα.

  Κάντε καίριες ερωτήσεις.

  Αποφύγετε να κάνετε εργασίες του παιδιού σας όταν θα τύχει να έχει περισσότερες από όσες έχει συνήθως.

  Να είστε διαθέσιμοι για βοήθεια ως σύμβουλοι και να έχετε θετική στάση.

  Να συνδέετε τη μελέτη με τα ενδιαφέροντα του παιδιού, όπου αυτό είναι δυνατό.

  Να επιβραβεύετε την πρόοδο. Δώστε στο παιδί μικρές αμοιβές όταν φτάνει τους στόχους του.

Ακολουθώντας το κατάλληλο για το παιδί σας πρόγραμμα μελέτης και τελειώνοντας την Ά Δημοτικού ο μικρός μαθητής θα πρέπει ενδεικτικά να εμφανίζει τις παρακάτω ικανότητες:

  Να κατανοεί τον προφορικό λόγο μέσα από την πρόσληψη πληροφοριών και την ανταπόκριση στις οδηγίες.

  Να ακολουθεί 2-3 οδηγίες στη σειρά.

  Να απαντά σε πιο περίπλοκες ερωτήσεις που επιδέχονται «ναι/όχι».

  Να αρθρώνει σωστά όλα τα φωνήματα.

  Να εκφράζει ιδέες με μια ποικιλία ολοκληρωμένων προτάσεων.

  Να χρησιμοποιεί σωστά τα περισσότερα μέρη του λόγου.

  Να δίνει οδηγίες.

  Να ξεκινά συζητήσεις.

  Να διαβάζει λέξεις δυνατά.

  Να έχει λεξιλόγιο 100 κοινών λέξεων.

  Να αποδεικνύει ότι κατανόησε αυτό που διάβασε.

  Να γράφει καθαρά.

  Να απαγγέλει/ διαβάζει/ γράφει/ διατάσσει τους φυσικούς αριθμούς ως το 100.

  Να εκτελεί πράξεις πρόσθεσης και αφαίρεσης με αριθμούς που δε ξεπερνούν το 20.

  Να διακρίνει τα στερεά σχήματα (κύβος σφαίρα κτλ.)

Να έχετε πάντα στο μυαλό σας πως ενθαρρύνοντας, υποστηρίζοντας και μεταδίδοντας ηρεμία στο παιδί σας θα έχετε σίγουρα θετικά αποτελέσματα και το μικρό σας θα ξεκινήσει και θα τελειώσει με επιτυχία τη νέα του σχολική ζωή.

Login Form